Bà ngồi bên ruộng lúa vàng.

Nhớ thời son sắc, ôi chao huy hoàng.

Rằng xưa có ả Kiều Loan,

Đẹp người đẹp nết, cả làng mến thương.

Dung nhan chẳng hạng tầm thường,

Mai buồn thua sắc, hồng hờn kém thơm.

Kiều Loan qua tuổi trăng tròn.

Bà mai nhanh nhảu tô son đến tìm.

Rằng “nghe đang tuổi cầu duyên,

“Để bà mai mối bến thuyền xứng đôi.”

Rồi ngày cưới hỏi cũng xuôi.

Nàng về làm vợ anh Bùi xóm trên.

Bà nhìn bông lúa cạnh bên.

Trầm luân khổ ải cũng nên con người.

--oOo--

Đằng xa có mụ áo đào.

Xem chừng mai mối tới chào tiếng thơm.

Rằng “chị Sáu có phẻ hơm?”

“Tui nghe chị Sáu gạo cơm đủ đầy.

“Bữa nay tui mới qua đây.

“Hỏi thăm một tiếng, thơm lây tiếng lành.”

Bà Loan cắt lá chuối xanh.

Đặt ngay trên đám cỏ tranh mới mần.

“Ngồi xuống, nói nghe”, bà rằng.

“Tui đang quởn lắm, đang ăn cơm nè.”

Bà mai tên Liễu mừng rơn.

Miệng cười toe toét, chân dồn bước mau.

“Trời ơi…cũng gọi là mau,

“Thằng út nhà chị sắp vào cấp ba.”

Bà mai nói giọng ba hoa.

Tiếng đồn lẽo lự, chẳng ngoa chút nào.

Bà Loan biết tỏng lời chào.

Ý là chuyện tốt, nhớ khao xóm làng.

Rằng “Xong vụ lúa, vụ lang

“Cũng dư một mớ. Mà khoang hẳn bàn.”

Bà mai cười lớn một tràng.

“Tới khi có lộc, nhớ sang ngỏ lời.”

Nhìn ra chỗ đậu đang phơi.

Bà Loan thấy nắng ngoài trời đã lên.

Rằng “Vô trong nói chuyện hen?”

Xong rồi cất bước, mon men vào nhà.

--oOo--

Ông Bùi châm chén trà thơm.

Bà mai đón lấy, “Cảm ơn anh nhà.”

Gió đưa cành trúc la đà,

Ngoài hiên mát mẻ, nhành đa nương mình.

“Bà mai kiếm, có chuyện chi?”

Ông Bùi hỏi với giọng trì vang vang.

Rằng “nghe con gái nhà anh,

“Năm nay cũng đến tuổi xanh trăng tròn

“Nay em dặm phấn tô son,

“Hỏi coi mai mối có còn hay chưa?”

Ông Bùi cười nhẹ như mưa,

Bàn tay phe phẩy quạt thưa vào mình.

Rằng “Con Ngọc đúng trăng tròn,

“Mối mai chưa có, vẫn còn độc thân.”

Bà mai cười nhẹ lâng lâng.

Xem chừng đã tỏ, phân vân chẳng còn.

“Làng bên có cậu Văn Toàn

“Vừa hay cũng đến tuổi tròn hai mươi.”

Bà mai xởi lởi tươi cười,

Lời nào cũng vẹn đúng người mối mai.

“Anh sui cho Liễu cái ngày,

“Để tui sắp xếp, chớ hoài mất vui.

“Gặp nhau tính chuyện cho xuôi,

“Thấy ưng thì kết làm sui luôn nè.”

Ông Bùi đưa mắt ra hè,

Trầm ngâm một vẻ, như ve kêu sầu.

Rằng “Bên sui khốn hay giàu?”

Rằng “Tui cũng sợ, lời vào tiếng ra.”

Bà mai cất tiếng cười xòa.

Tự tin như thể nở hoa trong lòng.

“Cậu Toàn cũng sống làm nông”,

“Gia đình gia cảnh, một dòng với anh.

“Cha mẹ tính cách hiền lành

“Chỉ mong một mối duyên lành cho con”

Bà mai câu cú vuông tròn.

Từng lời từng tiếng, như hòn sỏi sa.

--oOo--

Con đường dẫn đến nhà sui,

Nắng noi gắt gỏng, cái vui vơi phần.

Bà Hồng sải bước lâng lâng.

Cuối cùng cũng đến ngày mần sui gia.

Một âm từng tựt phát ra,

Cái quần tuột xuống làm bà thất kinh.

Cúi người xuống, ngó lại mình,

Cái quần phi bóng thình lình đứt dây.

“Mẹ bà cái bộ đồ này!”

Bà ra tiếng chửi, giọng cay nhưng hiền.

Chẳng vì bà giận hay phiền,

Bà than vì khổ, vì tiền chẳng dư.

“Cái gì vậy hả chị Tư?”

Giọng bà Tám hỏi, chua như khóm muồi.

“Trời ơi…”, bà phá lên cười.

“Dây thun nó đứt”, tiếng cười xót xa.

Bà cô thứ Tám lận ra.

Cây kim tây nhỏ, đưa bà chị em.

“Thôi xài tàm tạm đi nghen.”

Bà Hồng đón lấy, lệ hoen má đào.

Nhìn thằng con độc cao cao,

Bà Hồng lại thấy nao nao trong lòng.

Cậu Toàn dù chẳng lông bông,

Nhưng nhà nghèo túng cũng không hơn đời.

Giá mà gốc gác ngời ngời,

Có khi thằng nhỏ sống đời chim loan.

“Mày đừng giận má nhe Toàn.”

Bà Hồng run giọng, lo toang trăm bề.

Cậu Toàn nghe má tỉ tê,

Bèn đi chậm lại, bước kề sát vai.

“Đúng là miếng chuyện bi hài,

“Cái quần nó đứt, có ai mà ngờ.”

Cậu Toàn thuần hậu ngây thơ,

Nào đâu biết được, ước mơ mẹ mình.

Ông Kiên sánh bước lặng thinh.

Thương con thương vợ, thương mình ít hơn.

Biết rằng mình chính nguồn cơn,

Cái nghèo cái khổ, cũng cơn bệnh sầu.

Trời xanh trong vắt trên cao,

Nắng soi mâm quả thêm màu chói chang.

--oOo--

Nắng lên thiên đỉnh thì ngưng,

Bà Hồng cũng đến lưng chừng ruộng xa.

Bà mai cầm một giỏ trà,

Thân người phúng phính, từ xa đón mời.

Bà Hồng vội vả cất lời,

Rằng “Bà mai mối, sáng ngời quá nghen?”

Rằng “Bà Tư ốm ra hen?

Lâu ngày không thấy, tưởng quên tui rồi.”

Nhìn vàng bà Liễu đầy người,

Bà Hồng thoáng thấy ngậm ngùi miên man.

Rằng “Đau mấy lượt mấy lần

“Uống ăn không đặng mới dần lòi xương.”

Rằng “Thôi, để Liễu dẫn đường

“Nhà bên đàn gái, đằng vườn dâu kia.”

Bà mai ướt át đầm đìa.

Xem chừng mụ muốn xa lìa gió mây.

Bà Hồng cũng muốn đi ngay,

Việc đồng việc án, cả ngày không xong.

Theo chân bà Liễu vào trong,

Đoàn người cũng đến một đồng rạ khô.

Gió lùa dằn dữ như xô,

Nắng buồn đục lại, như tô thêm rầu.

Cậu Toàn dẫn trước đi đầu,

Sơ mi thẳng thớm đã nhầu hết trơn.

Ông Kiên áo sống đã sờn,

Tay ông vịn vợ, đỡ cơn bệnh tình.

Mắt dù đã chẳng còn tinh.

Người cha vẫn cố hết mình vì con.

--oOo--

Bà Loan mặc bộ áo dài.

Năm thì mười họa, hiếm ngày điểm trang.

Kể ra cũng chẳng có vàng

Mua vài ba sợ ngoài hàng giả trang.

Bà Loan nào muốn trang hoàng

Nhưng rằng “Có cái để mang trên người,

Họ hàng khách khứa chê cười,

Ai mà biết được, lời mười tiếng năm.”

Ngọc thời bước đến hỏi thăm,

Cô rằng “Sao má trầm ngâm vậy nè?”

Bà Loan hướng mắt ra hè,

Với tay lấy tấm mành the trên sào.

Rằng “Mày ý tứ thế nào?

Mày mà không chịu, má sao đoạn đành?”

Dứt lời bà đứng rất nhanh,

Nhường bàn trang điểm, ghế dành cho con.

Ngọc ngồi trên ghế đẩu tròn,

Mặt mày ướt át, tóc còn chưa khô.

Bà Loan chảy tóc cho cô,

Nhìn con qua tấm gương thô trên tường.

 “Nhìn mày hệt má mà thương”

Bà Loan nhỏ giọng, giọng dường như run.

“Ngày xưa má đẹp nhất vùng,

“Làng trên xóm dưới, sắc dung mặn mà.”

Ngọc rằng “Sao má chịu ba?”

Bà Loan cười mỉm, rằng “Ba hơn người.”

“Ổng nghèo, được cái không lười.

“Má về làm vợ, ba mươi năm rồi,

Chớ thời quăng rổ đập nồi,

Luôn chìu chuộng má, chẳng đòi phần hơn.”

Bà sờ vai áo đã sờn,

Bộ đồ Ngọc mặc, xanh rờn như tre.

Âu vì may bởi vải the,

Xếp chồng ba lớp để che thân mình.

Ngọc ngồi đánh phấn lặng thinh,

Qua gương trang điểm, đẹp xinh muôn phần.

Ngoài xa có tiếng rần rần.

Bà Loan bước vội, ra sân ngó nhìn.

--oOo--

Rằng “con Ngọc nó xong chưa?”

Bà cô bên nội, mới vừa hỏi hang.

Bà Loan liếc mắt nhìn sang,

Thấy bà Năm Yến, đeo vàng khắp thân.

Rằng “Da con nhỏ hơi sần,

“Đang ngồi dặm phấn, thêm phần trắng xinh.”

Ngoài hiên nắng dữ lôi đình,

Vừa còn đùn đục, thình lình chói chang.

Xa xa có tiếng rình rang.

Bà Loan nghía mắt qua giàn mướp dây.

Bà mai bước vội như bay,

Trên tay cầm một giỏ mây đựng trà.

Sau là anh chị sui gia,

Nắng noi gió mái, đến là thảm thương.

Cậu Toàn vóc dáng như tường,

Dáng đi vững chãi, to xương chắc người.

Mặt Toàn hớn hở nụ cười,

Nhìn hiền như đất, rạng ngời nét duyên.

Bà mai tay mát đưa thuyền,

Xem chừng trúng mánh, nên duyên không chừng.

Bà Loan nhanh nhẩu quay lưng,

Rằng “Bà đón khách, tui bưng bình trà.”

Bà Năm nhoẻn miệng cười xòa,

Mần sui mấy lượt, dần dà cũng quen.

Bà rằng, “Thím nhớ nhanh nghen,

“Một mình tui đón, rối ren trăm bề”

Bà Loan nhìn vội ra đê,

Chồng bà vừa hãy chợ xa mới về.

Chân đi bước nhỏ rề rề,

Tay cầm cặp vịt, tay bê giỏ hàng.

“Đám thời khách khứa rình rang,

Đợi ông về đến, chợ tan cữ chiều.”

Bà Loan trách móc đôi điều,

Giọng như giận lẫy, ít nhiều chua cay.

Ông rằng “Tui tắm cái đây,

Gặp nhà bên ấy, phải thay bộ đồ”

Bà Loan xách vịt đi vô,

Giao cho sắp nhỏ, làm đồ đãi sui.

--oOo--

Ngồi bên bàn cả giữa nhà,

Bà Hồng đối diện sui gia nhà mình.

Bà mai múa hát linh đình,

Nhưng bà Hồng chẳng muốn nhìn làm chi.

Ông Kiên nghe tiếng thầm thì,

Nhìn sang thì thấy, vợ ghì sát tai.

Rằng “Tui nghe nói hổm rày,

“Bà cô con Ngọc, chảy thây ế chồng”

“Bà này nói chuyện xàm không!”,

Ông gằng nhẹ giọng, nhưng không nặng lời.

Bà Tám thở hắt một hơi.

Đặt mông xuống ghế, tóc rơi thành dòng.

Cậu Toàn đứng lặng như không,

Con tim giãy nảy bên trong cõi lòng.

Gió buồn ru nhánh bông hồng.

Cây đa trước cửa, tán vòng đong đưa.

Ông Bùi khoác áo vải thưa.

Tóc tai chải chuốt, mới vừa bước ra.

“Chào anh, chào chị sui gia”,

Ông Bùi cất tiếng, như ca như hò.

Ông Kiên nhíu mắt rung giò,

Tay ông vịn vợ, nương nhờ đứng lên.

Ông Bùi vội đến gần bên,

Đôi tay bắt lấy, cũng nên lễ chào.

Chung quanh có tiếng xì xào.

Họ hàng bên gái, tiếng vào lời ra.

Bà mai cất tiếng ê a,

 “Hôm nay ngày tốt, thành ra đến tìm,

“Trai thời hết tuổi rong chơi,

“Gái thời son sắc, đến thời lập gia.

“Xem chừng gia cảnh thuận hòa,

“Gặp nhau nói chuyện sui gia một lần.”

Lời bàn lan rộng rần rần.

Bà Hồng thoáng thấy vài phần nao nao.

Phần vì gia cảnh chẳng giàu,

Phần vì bên gái, có nào khá hơn.

Thôi thì cũng gọi là ơn.

Ơn trời ơn đất, cái ơn nhà nghèo.

Bà Loan đứng dậy ôm eo,

Rằng “thưa anh chị, tui kêu con liền.”

Bà Loan có nổi lòng riêng.

Bỏ ông chồng lại, bà liền bước mau.

Ông Bùi châm nước ào ào,

Trà thơm được rót đầy vào bảy chung.

Sui gia hai họ sáu chung,

Bà mai nhấp ngụm, vui cùng đôi bên.

Bà Loan trở lại nhà trên.

Cô Ngọc sánh bước, kề bên mẹ mình.

Dáng người quá đổi trắng xinh,

Hoa buồn liễu rũ, hận mình kém thua.

Mồ hôi rũ xuống như mưa,

Cậu Toàn chết đứng, đầu chưa tỏ tường.

Cậu nhìn cô mãi không buông,

Lòng dâng lên nổi u buồn xót xa.

Nếu mà hai họ thuận hòa,

Ngọc về làm vợ, bôn ba cùng mình.

Toàn không nghĩ nữa, lặng thinh.

Mắt buồn đảo nhẹ, biết mình cần lao.

Ghì tay chồng hỏi, “Thấy sao?”

Bà Hồng thủ thỉ như dao cứa lòng,

Ông rằng “Sao biết ổn không,

“Hỏi thằng con chớ hỏi chồng làm chi?”

Bà Hồng nào dám so bì,

Dung nhan cô Ngọc, lưu ly chẳng bằng.

Sợ rằng con nhỏ cực thân,

Theo Toàn làm vợ, muôn phần thiệt hơn.

--oOo--

Toàn ngồi trên dạt ngoài hiên.

Ngọc ngồi bên cạnh, tay liền quạt thưa.

Rằng “Anh Toàn mến ai chưa?”

Mắt nai lấp lánh như mưa trong chiều.

Rằng “Anh số kiếp đìu hiu,

Tình không một mối, sợ điều dối gian.”

Trong nhà cười nói râm rang,

Sui gia hai họ, đang bàn cưới sinh.

Toàn rằng “Ngọc hãy thật tình,

Nếu em không chịu, thì mình thưa luôn.”

Ngọc nhìn có vẻ u buồn,

Thở dài ảo não như xuồng đứt dây.

Rằng “Em mong ngóng từng ngày,

Hôm nay gặp gỡ, lòng đầy đắn đo.”

Toàn nghe thoáng chút âu lo,

Mắt nhìn khóm cúc tròn vo ngoài vườn.

Ngọc rằng “Anh ghét hay thương?

Mà sao anh cứ lườm lườm người ta.

Từ khi còn ở trong nhà,

Đến khi hai đứa, đã ra ngoài hè.”

--oOo--

Trà thơm hai chén lưng chừng,

Truyện hai nghìn chữ phải dừng tại đây.

Nếu mà có hứng tràn đầy.

Viết thêm cho đủ, một dây một dòng.