“Tiểu Bảo lấy gạch của cả tổ, không phải lấy của riêng anh Sơn. Nếu chuyện này cũng bỏ qua, sau này ai còn dám làm chung?”

“Ngày trước ông Mã ăn chặn tiền công, anh Sơn giúp chúng tôi đòi lại. Bây giờ cháu anh ấy lấy đồ, anh ấy cũng xử theo quy định. Như vậy mới công bằng.”

Lưu Xảo Mai bị cả đám người chặn họng, tức đến ngã bệnh mấy ngày. Nhưng bệnh cũng không đổi được tiền. Cuối cùng Lương Tiểu Bảo phải đem số tiền bán gạch trả lại, còn bị trưởng thôn phê bình trước cuộc họp. Đó là lần đầu tiên Lưu Xảo Mai nếm được cảm giác bị cả thôn nhìn bằng ánh mắt chê cười. Năm xưa chị ta từng đứng sau lưng Trương Quế Phân, dùng lời độc địa đẩy tôi vào giữa sân. Bây giờ, những ánh mắt ấy quay lại rơi trên người chị ta.

Tôi không cần bỏ đá xuống giếng. Sự thật và quy định đã đủ khiến chị ta không ngóc đầu lên được.

Năm thứ tư sau khi tôi trở về, tổ hợp tác của Lương Thủ Sơn phát triển thành xưởng gạch nhỏ hợp pháp. Không còn là lò đất hun khói mù mịt như trước. Nhờ huyện hỗ trợ kỹ thuật, xưởng dùng lò cải tiến, bớt khói, an toàn hơn. Lương Thủ Sơn không còn là người đàn ông mặc áo xám bạc màu cúi đầu làm thuê nữa. Anh vẫn ít lời, vẫn tự tay kiểm từng mẻ gạch, nhưng lưng anh thẳng hơn, ánh mắt cũng vững hơn.

Có người giới thiệu anh lên huyện học lớp quản lý ngắn hạn. Anh ban đầu không dám đi. “Anh lớn tuổi rồi, ngồi với người trẻ biết nói gì?”

Tôi cười. “Năm đó em hai mươi mốt tuổi, đã lấy chồng, ngồi giữa đám nữ sinh mười bảy mười tám, không phải cũng học sao?”

Anh nhìn tôi, không tìm được lý do phản bác. Cuối cùng anh thật sự đi. Lúc về, anh mang theo một cuốn sổ ghi chép dày đặc. Chữ vẫn không đẹp, nhưng từng trang đều nghiêm túc. Anh khoe với tôi rằng mình đã học cách tính chi phí, cách ký hợp đồng, cách ghi lương công nhân. Tôi nghe anh nói, bỗng nhớ lại người đàn ông năm xưa nhờ kế toán thôn dạy viết mấy chữ “Hứa Trĩ Hòa, học cho tốt”. Thời gian thật kỳ lạ. Nó từng làm chúng tôi khổ, nhưng cũng đem những hạt giống nhỏ bé chôn trong bùn đất nuôi thành cây.

Chúng tôi xây nhà mới vào mùa thu năm ấy. Nhà không quá lớn, ba gian ngói đỏ, sân rộng, trước sân trồng hai cây hồng. Lương Thủ Sơn tự tay đặt viên gạch đầu tiên.

Anh nói viên này phải đặt thật ngay, nếu không tường sau này sẽ lệch. Tôi đứng bên cạnh, cố ý hỏi: “Vậy nhà của chúng ta nếu lệch thì sao?”

Anh nghiêm túc suy nghĩ một lát rồi đáp: “Lệch thì anh sửa. Sửa đến khi ngay thì thôi.”

Tôi bật cười. Anh không hiểu tôi cười gì, chỉ nhìn tôi bằng ánh mắt hơi bất đắc dĩ và rất dịu dàng.

Ngày vào nhà mới, cả thôn đến chúc mừng. Trưởng thôn treo một câu đối đỏ trước cửa. Thầy chủ nhiệm cũ của tôi từ huyện cũng gửi thư chúc mừng. Đại Nữu mang đến một bó hoa dại do học sinh mầm non hái. Ngay cả Trương Quế Phân cũng chống gậy đến, trong tay cầm một rổ trứng gà. Bà đặt rổ trứng lên bàn, hừ một tiếng: “Gà nhà đẻ nhiều, ăn không hết.”

Tôi nhìn rổ trứng được lau sạch từng quả, khẽ cười. “Cảm ơn mẹ.”

Bà không nhìn tôi, nhưng tai hơi đỏ. Lương Thủ Sơn đứng bên cạnh, mắt dịu đi. Tôi biết, anh chờ cảnh này cũng đã rất lâu. Không phải chờ mẹ anh hoàn toàn nhận sai, mà là chờ một ngày gia đình không còn dùng dao lời nói cắt vào người chúng tôi nữa.

Nhưng Lưu Xảo Mai không đến. Chị ta nói đau đầu. Không ai ép. Có những người nếu không xuất hiện, ngày vui sẽ càng vui hơn.

【Chương 8】

Năm thứ năm sau khi tôi trở về, huyện tổ chức hội nghị tuyên dương giáo dục cơ sở. Điểm trường Lương Gia được chọn làm mô hình, tôi nhận bằng khen giáo viên xuất sắc, còn Lương Thủ Sơn được mời phát biểu với tư cách đại diện tổ hợp tác hỗ trợ xây dựng trường học. Anh nghe tin phải phát biểu, căng thẳng đến mức cả đêm không ngủ. Tôi viết giúp anh một bài ngắn, anh cầm đọc đi đọc lại, vẫn lo mình đọc sai.

Tối trước ngày lên huyện, anh ngồi dưới đèn luyện từng câu. Đọc đến câu “Tôi từng không biết chữ, nên hiểu không biết chữ khổ thế nào”, giọng anh bỗng nghẹn lại. Tôi ngồi bên cạnh, nhẹ nhàng nắm tay anh.

Anh nói: “Trĩ Hòa, nếu năm đó anh không để em đi học thì sao?”

Tôi nhìn anh. “Vậy chắc em sẽ hận anh cả đời.”

Anh cúi đầu. “May mà anh không.”

Tôi cười. “Không phải may. Là anh tốt.”

Anh lắc đầu, rất nghiêm túc. “Không. Anh lúc đó cũng sợ. Sợ em đi rồi không về, sợ người ta cười, sợ tiền không đủ. Nhưng anh thấy em ôm tờ giấy đó khóc, anh nghĩ nếu anh đốt nó, cả đời em sẽ không sáng nữa.”