Tôi không ép nữa. Đêm ấy, ngoài sân nhà họ Lương thỉnh thoảng vọng tới tiếng Trương Quế Phân cố ý mắng chửi. Bà mắng con trai bất hiếu, mắng dâu mới lòng dạ cao, mắng tôi sau này chắc chắn không có kết cục tốt. Tôi nằm trong chăn, mở mắt nhìn bóng tối. Những lời ấy như đá vụn ném vào cửa, nghe thì đau, nhưng không còn đâm vào xương tủy như sáng nay nữa.

Bởi vì bên dưới chân giường, có một người vẫn tỉnh. Mỗi khi bên ngoài vang lên tiếng mắng quá khó nghe, anh lại trở mình rất nhẹ, như muốn dùng tấm lưng rộng của mình chặn hết những lời độc địa đó lại.

Ba ngày sau, Lương Thủ Sơn đưa tôi lên huyện làm giấy tờ nhập học. Anh không biết chữ nhiều, cả đường đều im lặng, chỉ nắm chặt túi vải đựng giấy báo trúng tuyển của tôi. Trên đường có người nhận ra chúng tôi, cố ý hỏi: “Thủ Sơn, thật sự đưa vợ đi học à? Không sợ cô ấy đi rồi không về nữa?”

Lương Thủ Sơn không giận, chỉ đáp: “Cô ấy muốn bay thì nên bay. Không thể vì tôi đứng dưới đất mà bẻ cánh cô ấy.”

Người kia cười hô hố, cho rằng anh nói lời ngốc nghếch. Nhưng tôi đi bên cạnh, suýt chút nữa bật khóc giữa đường.

Học phí năm đầu là mười tám đồng, tiền ký túc xá và tiền sách cộng lại gần mười đồng nữa. Ngoài ra còn phải chuẩn bị tiền ăn, tiền đi đường, tiền mua chăn đệm. Tôi cầm tờ danh sách trong tay, càng nhìn càng im lặng. Số tiền ấy với người thành phố có lẽ không tính là gì, nhưng với chúng tôi lúc này, nó như một ngọn núi.

Lương Thủ Sơn nhìn tôi một cái, lấy từ trong túi áo ra một bọc vải nhỏ. Bên trong là mấy tờ tiền được gấp rất phẳng, thêm một nắm tiền lẻ. “Anh đã hỏi rồi. Lò gạch tháng này trả trước một phần tiền công. Còn thiếu thì anh bán con gà mái cũ, thêm ít ngô trong kho.”

Tôi mở to mắt. “Con gà mái đó là thứ duy nhất chúng ta được chia sao?”

“Ừ.” Anh gật đầu, giọng bình thường như đang nói chuyện thời tiết. “Nhưng nó đẻ trứng chậm. Để nuôi cũng tốn thóc. Bán đi trước đã.”

Tôi siết chặt danh sách. “Em có thể xin hoãn nhập học một năm. Sang năm em tự kiếm tiền—”

“Không hoãn.” Lương Thủ Sơn ngắt lời tôi. Anh hiếm khi ngắt lời người khác, nên tôi lập tức im lặng. Anh nhìn cổng trường sư phạm huyện, ánh mắt có chút xa lạ, cũng có chút kính sợ. “Giấy báo đến tay không dễ. Hoãn một năm, ai biết năm sau còn đi được không.

Hứa Trĩ Hòa, em cứ đi về phía trước. Chuyện phía sau, anh lo.”

Tôi nhìn anh, bỗng hỏi: “Vậy anh thì sao?”

Anh ngẩn ra. “Anh?”

“Em đi rồi, anh ở nhà một mình. Mẹ anh và chị dâu sẽ mắng anh. Người trong thôn sẽ cười anh. Anh làm ở lò gạch cực như vậy, còn phải gửi tiền cho em. Anh thì sao?”

Lương Thủ Sơn cúi đầu nhìn đôi tay mình. Đôi tay ấy đầy vết chai, móng tay còn vương bùn đất chưa rửa sạch. Một người như anh dường như từ nhỏ đã quen với việc chịu khổ. Khổ đến mức người khác hỏi anh có đau không, anh còn không biết phải trả lời thế nào.

Một lát sau, anh nói: “Anh là đàn ông. Không sao.”

Lời ấy không hùng hồn, không lãng mạn. Nhưng nhiều năm sau, mỗi khi nhớ lại, tôi vẫn cảm thấy tim mình đau đến nghẹt thở. Vì tôi biết, câu “không sao” của anh thật ra là vô số đêm mùa đông ngủ dưới mái dột, vô số bữa cơm chỉ có cháo loãng, vô số ngày bị lò gạch hun đỏ cả mắt, vô số lần bị người ta chê cười là thằng đàn ông không giữ nổi vợ.

Ngày nhập học, trời mưa nhỏ. Nhà ga huyện ướt sũng, bùn bắn lên gấu quần. Lương Thủ Sơn vác giúp tôi một túi chăn đệm, trong tay còn xách rổ trứng gà đã luộc. Tôi biết số trứng ấy là anh đổi bằng hai ngày công phụ người ta sửa mái nhà. Anh đưa tôi lên xe khách, đứng dưới cửa sổ nhìn tôi.

Xe sắp chạy, anh mới lấy từ trong ngực áo ra một cuốn sổ nhỏ bọc giấy báo. “Anh không biết mua cái gì. Nghe người bán nói đi học phải ghi chép. Cái này em cầm.”

Tôi nhận lấy. Cuốn sổ rất rẻ, giấy hơi vàng, bìa còn dính bụi. Nhưng bên trong trang đầu tiên, có mấy chữ viết xiêu vẹo: “Hứa Trĩ Hòa, học cho tốt.”

Tôi sững người. Nét chữ ấy rõ ràng không phải của tôi. Tôi ngẩng đầu nhìn anh. Lương Thủ Sơn mất tự nhiên quay mặt đi, vành tai đỏ lên. “Nhờ kế toán thôn dạy anh viết. Viết xấu, em đừng cười.”

Tôi ôm cuốn sổ vào lòng, nước mắt rơi xuống bìa giấy. Xe khách nổ máy, tiếng động cơ ầm ầm át đi tiếng mưa. Lương Thủ Sơn vẫn đứng trong mưa, không che ô. Khi xe chậm rãi lăn bánh, anh chạy theo hai bước, bàn tay bám vào cửa sổ, giọng khàn đi.

“Hứa Trĩ Hòa, đừng sợ. Thiếu tiền thì viết thư cho anh. Bị người ta bắt nạt cũng viết thư cho anh. Học không nổi cũng viết thư cho anh. Muốn về nhà thì càng phải viết thư cho anh.”