Mỗi ngôi làng đều giống như một cái ao tù yên ả, cho đến khi một viên đá lạ được ném xuống. Ở xóm Chùa của tôi, viên đá ấy không phải là thiên thạch rơi từ trời, mà bước xuống từ một chiếc xe hơi bóng lộn. Đó là sự va chạm đầu tiên giữa "văn minh đô thị" và "văn hóa bùn lầy" của chúng tôi.

Nếu có ai hỏi thứ gì nổi bật nhất ở xóm Chùa vào giữa tháng Sáu năm ấy, thì đó chắc chắn không phải là cây phượng vĩ đỏ rực đầu làng, mà là chiếc xe du lịch màu xanh dương đỗ xịch trước cửa nhà bà Ba "Béo".

Chiếc xe bóng loáng, phản chiếu ánh nắng chói chang, nằm chễm chệ giữa con đường đất bụi mù như một con bọ cánh cứng khổng lồ và sang trọng lạc vào thế giới của loài kiến. Lũ trẻ con trong xóm, dĩ nhiên là bao gồm cả bộ ba chúng tôi, bu lại xung quanh, mắt tròn mắt dẹt, tay sờ nắn cái vỏ xe mát lạnh như sờ vào da thịt người ngoài hành tinh.

- Ê mày, tao soi gương được nè! - Thằng Tí nhe răng cười vào cái cản xe mạ sáng loáng.

Nhưng điều kỳ lạ nhất không phải là chiếc xe, mà là "món quà" bước ra từ đó.

Cửa xe mở. Một mùi hương lạ lùng - mùi máy lạnh trộn lẫn với mùi nước hoa thơm phức - tỏa ra, lấn át cả mùi phân trâu nồng nàn quen thuộc. Một cô bé bước xuống.

Tôi thề là tôi chưa bao giờ thấy ai trắng như thế.

Nó trắng như trứng gà bóc, hay nói theo cách của thằng Tí là "trắng như cục bột mì chưa nướng". Nó trạc tuổi tụi tôi, nhưng nhìn nó nhỏ xíu, lọt thỏm trong chiếc váy đầm màu hồng có viền ren xếp tầng bồng bềnh như công chúa. Chân nó đi đôi giày búp bê đỏ chót, mang tất trắng cao đến tận đầu gối. Trên tay nó ôm một con búp bê tóc vàng, mắt xanh biếc, cũng mặc váy y chang nó.

- Trời đất! - Thằng Tí há hốc mồm, thì thào vào tai tôi. - Con người hay con búp bê biết đi vậy mày?

Con nhỏ đó đứng ngơ ngác giữa đám đông, tay ôm chặt con búp bê, đôi mắt to tròn nhìn quanh với vẻ sợ hãi và... ghê tởm. Đúng, là ghê tởm. Nó nhìn con đường đất đầy bụi đỏ, nhìn mấy vũng nước đọng, rồi nhìn xuống đôi giày đỏ của mình, mặt nhăn lại như khỉ ăn ớt.

- Tiểu Mai, vào nhà đi con! - Tiếng bà Ba "Béo" đon đả từ trong nhà vọng ra.

Hóa ra nó tên là Tiểu Mai. Cái tên nghe đã thấy yểu điệu thục nữ, chẳng có chút gì liên quan đến những cái tên "nồi đồng cối đá" như Tí, Dần, Mẹo hay Mực ở cái xóm này.

Sự xuất hiện của Tiểu Mai lập tức chia rẽ dư luận xóm Chùa. Người lớn thì xuýt xoa "con gái thành phố có khác, xinh như mộng", còn tụi con nít chúng tôi thì nhìn nó như sinh vật lạ cần được cách ly.

Chiều hôm đó, thay vì đi thả diều, bộ ba chúng tôi quyết định thực hiện nhiệm vụ trinh sát: Rình xem "con nhỏ thành phố" làm gì.

Nó ngồi trên chiếc chõng tre trước hiên nhà bà Ba. Nhưng thay vì ngồi bệt xuống như tụi tôi, nó lót một chiếc khăn tay trắng tinh rồi mới dám đặt cái mông quý tộc của nó xuống.

- Chảnh thấy ớn! - Duyên bĩu môi, cơn ghen tị của phe phái nữ bắt đầu nổi lên. - Làm như cái chõng có gai không bằng.

Thằng Tí thì ngứa mắt kiểu khác. Nó huýt sáo một cái rõ to. Con Mực hiểu ý, lao xổ ra, sủa "gâu gâu" hai tiếng để chào mừng khách phương xa.

Phản ứng của Tiểu Mai làm chúng tôi sững sờ.

Nó không bỏ chạy. Nó hét lên. Một tiếng hét cao vút, sắc nhọn như tiếng còi tàu hỏa, xé toạc không gian yên bình.

- Ááááá!!! Quái vật!!!

Nó nhảy phắt lên ghế, mặt cắt không còn giọt máu, tay chỉ vào con Mực đang vẫy đuôi thân thiện - theo cách của loài chó.

- Quái vật? - Tôi ngơ ngác. - Nó gọi con Mực là quái vật?

Bà Ba lật đật chạy ra, xua con Mực đi, rồi dỗ dành con nhỏ:

- Không sao đâu con, con chó quê ấy mà, nó hiền khô à.

- Nó đen thui! Nó dơ quá dì ơi! Hu hu... - Tiểu Mai khóc nức nở, nước mắt chảy lem cả hai má phấn hồng.

Ba đứa chúng tôi nấp sau bụi dâm bụt, nhìn nhau ngán ngẩm.

- Xong phim. - Thằng Tí kết luận xanh rờn. - Con nhỏ này bị "bệnh sạch sẽ". Loại này không chơi được đâu. Nó mà xuống ruộng chắc bùn không dám bám chân nó vì sợ bị nó mắng.

Tôi thì lại có suy nghĩ khác. Nhìn nó khóc, vai run lên trong chiếc váy bồng bềnh, tôi thấy nó giống một con chim hoàng yến bị nhốt lầm vào chuồng gà. Nó lạc lõng và yếu đuối kinh khủng. Tự nhiên tôi thấy... tò mò. Thế giới mà nó đến - cái nơi gọi là Thành Phố ấy - chắc chắn không có chó đen, không có bụi đường và không có những thằng con trai ở trần trùng trục như tụi tôi.

Nhưng đỉnh điểm của sự "kỳ lạ" diễn ra vào sáng hôm sau.

Tôi đi mua nước mắm cho mẹ, ngang qua nhà bà Ba thì thấy Tiểu Mai đang đứng thập thò ở cổng. Nó nhìn thấy tôi, mắt sáng lên một chút - chắc vì tôi là đứa trông sạch sẽ nhất trong đám trẻ ở đây.

- Này bạn ơi! - Giọng nó trong veo, lảnh lót nhưng vẫn có chút gì đó ra lệnh.

Tôi dừng lại, tim đập hơi nhanh một chút - chỉ một chút thôi.

- Gì?

- Bạn có biết... con bò sữa nó sống ở đâu không? - Nó hỏi, mắt chớp chớp.

- Bò sữa? - Tôi gãi đầu. - Ở đây làm gì có bò sữa. Chỉ có bò vàng kéo xe thôi.

Nó thất vọng ra mặt.

- Thế... bạn có biết chỗ nào bán "kem socola hạt dẻ" không?

Tôi đứng hình. Kem thì tôi biết, là mấy que kem đá ngọt lịm bác bán kem hay bóp kèn "bim bim" đi bán dạo. Nhưng "socola hạt dẻ" là cái quái gì? Nghe tên cứ như món ăn của vua chúa.

- Không có. - Tôi lắc đầu. - Chỉ có kem đậu xanh thôi. Ăn không?

Nó nhăn mặt lắc đầu nguầy nguậy:

- Thôi, sợ đau bụng lắm. Mẹ mình bảo đồ ăn ở quê không vệ sinh.

Câu nói đó như một gáo nước lạnh tạt vào mặt tôi. Tự ái quê hương trỗi dậy đùng đùng. Tôi quay ngoắt đi, bỏ mặc nó đứng đó với con búp bê vô tri.

- Đồ tiểu thư bột mì! - Tôi lầm bầm.

Nhưng tôi không biết rằng, cái con nhỏ "tiểu thư bột mì" đầy rắc rối và trịch thượng ấy, chính là mảnh ghép cuối cùng còn thiếu của mùa hè năm nay. Một mảnh ghép trái ngược hoàn toàn, nhưng lại có sức hút kỳ lạ, kéo chúng tôi vào những rắc rối dở khóc dở cười mà cả đời này tôi không bao giờ quên được.

Sự xuất hiện của Tiểu Mai là dấu hiệu báo trước: Mùa hè này sẽ không còn yên ả nữa. "Quán tạp hóa" của chúng tôi vừa nhập về một món hàng xa xỉ, đẹp mã nhưng dễ vỡ vô cùng.

Bạn biết đấy, ranh giới giữa một "thằng quỷ sứ" và một "hiệp sĩ" đôi khi mong manh như sợi chỉ. Và sợi chỉ ấy thường bị đứt phựt chỉ vì một giọt nước mắt của con gái.

Chúng tôi – những kẻ tự xưng là chúa tể của xóm Chùa – đã học được bài học nhớ đời ấy trong một buổi chiều định mệnh với cô tiểu thư thành phố.

Thằng Tí sún tuyên bố: "Nước sông không phạm nước giếng. Nhưng nước giếng mà chảnh chọe quá thì nước sông phải dạy cho một bài học."

Kế hoạch "dạy dỗ" Tiểu Mai được vạch ra dưới gốc cây bàng vuông, với sự tham gia miễn cưỡng của tôi và sự phản đối yếu ớt của Duyên.

- Tao thấy... kỳ kỳ sao á. - Duyên nhăn mặt. - Nó là con gái, lại là khách.

- Khách gì mà nhìn tụi mình như nhìn hủi. - Tí gạt phắt. - Sáng nay tao thấy nó đứng nhìn con heo nhà bà Ba ăn cám, nó bịt mũi rồi kêu "Eo ôi khiếp quá". Con heo ăn cám chứ có ăn thịt nó đâu mà khiếp? Phải cho nó nếm mùi quê hương mới được.

Vũ khí của thằng Tí không phải dao kiếm, mà là một sinh vật khiến bất kỳ đứa con gái nào cũng phải khóc thét: Một con sâu róm.

Đó là một con sâu róm ngũ sắc to bằng ngón tay cái, lông lá tua tủa, nhìn vừa đẹp lại vừa gớm ghiếc. Tí bắt nó trên cây ổi, nhốt cẩn thận trong cái vỏ bao diêm.

- Tao sẽ dọa nó một phen thôi. - Tí cười hề hề, nụ cười sún răng trông đầy vẻ gian manh. - Để xem lúc nó sợ, nó còn giữ cái vẻ mặt "tiểu thư bột mì" đó được không.

Buổi chiều, cơ hội ngàn vàng đã đến. Tiểu Mai bước ra khỏi cổng nhà bà Ba. Hôm nay nó mặc chiếc váy màu vàng chanh, tóc cài một chiếc băng đô trắng, tay vẫn ôm khư khư con búp bê mắt xanh. Nó đi dạo loanh quanh vệ đường, dáng đi rón rén như sợ dẫm phải mìn, mắt ngó nghiêng tìm hoa dại - nhưng chắc chắn là không dám hái vì sợ dơ tay.

Thằng Tí ra hiệu. Hai đứa tôi từ trong bụi dâm bụt nhảy bổ ra chặn đường.

- Ê! - Tí quát to.

Tiểu Mai giật bắn mình. Nó lùi lại hai bước, đôi mắt to tròn mở lớn, nhìn chúng tôi đầy cảnh giác.

- Các cậu... muốn gì?

- Muốn tặng bạn món quà "đặc sản" quê hương! - Tí hô lớn, rồi chìa cái hộp diêm ra trước mặt Tiểu Mai.

Không đợi nó trả lời, Tí bật nắp hộp.

Con sâu róm màu mè, lông lá ngoe nguẩy bò ra mép hộp, ngóc cái đầu lên chào hỏi.

Tôi đã tưởng tượng ra cảnh Tiểu Mai hét lên chói tai, vứt búp bê bỏ chạy thục mạng, còn tụi tôi sẽ cười lăn lộn.

Nhưng không. Sự việc diễn ra theo một kịch bản tồi tệ hơn nhiều.

Tiểu Mai không hét. Mặt nó tái mét đi, miệng há ra nhưng không thốt nên lời. Vì quá hoảng sợ, nó lùi lại một bước nữa. Nhưng nó quên mất rằng đằng sau lưng nó là cái mương thoát nước của ruộng rau muống.

ÙM!

Một tiếng động khô khốc vang lên. Cả người Tiểu Mai trượt chân, ngã ngửa ra sau, lọt thỏm xuống cái mương cạn đầy bùn đen nhão nhoét.

Tiếng cười đang chực chờ trào ra khỏi họng thằng Tí bỗng nghẹn ứ lại.

Chúng tôi chết sững.

Tiểu Mai lồm cồm bò dậy. Chiếc váy vàng chanh xinh đẹp giờ đây bê bết bùn đen. Cái băng đô trắng văng đâu mất. Khuôn mặt trắng trẻo lấm lem những vệt bùn dài. Và tệ hại nhất, con búp bê tóc vàng của nó nằm úp mặt xuống vũng bùn, trông thảm thương như một nạn nhân chết đuối.

Tiểu Mai nhìn xuống bộ váy, rồi nhìn con búp bê. Đôi vai nhỏ bé của nó bắt đầu run lên.

Và nó khóc.

Nếu nó gào lên ăn vạ, có lẽ chúng tôi đã bỏ chạy. Nhưng nó khóc không thành tiếng. Những giọt nước mắt to như hạt đậu cứ thế lăn dài trên má, rửa trôi những vệt bùn, tạo thành những dòng suối nhỏ ngoằn ngoèo trên khuôn mặt lấm lem. Nó cố gắng lau bùn trên mặt con búp bê, nhưng càng lau càng bẩn.

- Em Bông... Em Bông dơ hết rồi... - Nó nức nở, giọng nghẹn ngào nhỏ xíu.

Hình ảnh đó giáng một đòn mạnh vào lương tâm của thằng Tí và tôi. Tự nhiên, cái cảm giác hả hê của kẻ chiến thắng biến mất sạch trơn. Thay vào đó là một cảm giác tội lỗi đè nặng trĩu như đeo đá tảng.

Chúng tôi vừa làm cái gì thế này? Chúng tôi vừa đẩy một "thiên thần" xuống vũng bùn hôi hám. Trông nó lúc này không còn vẻ gì là "chảnh chọe" hay cao ngạo nữa. Nó chỉ là một đứa trẻ tội nghiệp, yếu đuối và cô độc giữa một đám người xa lạ và thù địch.

- Tí... - Tôi lắp bắp. - Làm sao giờ?

Thằng Tí đứng ngây ra, mặt nó nghệt đi. Tay nó vẫn cầm cái vỏ bao diêm, con sâu róm đã rơi đâu mất.

Bất ngờ, Duyên từ đâu chạy tới. Nó nhìn thấy cảnh tượng đó, quay sang lườm hai thằng tôi một cái sắc lẻm:

- Đồ ác độc!

Rồi Duyên nhảy xuống mương, không ngại bùn bẩn, đỡ Tiểu Mai dậy.

- Đưa tay đây. - Duyên nói nhẹ nhàng.

Tiểu Mai ngước đôi mắt đẫm lệ nhìn Duyên, rồi rụt rè đưa bàn tay lấm lem bùn ra.

Lúc Duyên dìu Tiểu Mai lên bờ cỏ, thằng Tí bỗng nhiên hành động. Nó quăng cái vỏ diêm đi, chạy vội tới bờ mương, cúi xuống nhặt con búp bê lên. Nó dùng vạt áo thun của mình - cái áo nó quý nhất có in hình Siêu nhân Gao - để lau bùn trên mặt, trên tóc con búp bê.

Nó lau lấy lau để, mồ hôi vã ra trên trán.

- Nè... - Tí chìa con búp bê ra trước mặt Tiểu Mai, giọng run run, không dám nhìn thẳng vào mắt con nhỏ. - Trả... trả bạn nè. Sạch rồi.

Tiểu Mai ôm chầm lấy con búp bê, ép chặt vào ngực, làm bùn dính lem nhem sang cả áo thằng Tí.

- Cảm ơn... - Nó lí nhí.

Thằng Tí gãi đầu, tai đỏ lựng lên:

- Xin lỗi... Tại tui... tui định giỡn chút thôi. Ai dè...

Tiểu Mai sụt sịt mũi, ngước nhìn thằng Tí, rồi nhìn tôi. Đôi mắt nó vẫn còn đọng nước, long lanh như hai hòn bi ve ngâm trong nước. Bỗng nhiên, nó mỉm cười. Một nụ cười méo xệch, lấm lem bùn đất, nhưng lạ lùng thay, đó là nụ cười đẹp nhất mà tôi từng thấy ở nó. Nó không còn là con búp bê sứ vô hồn trong tủ kính nữa.

- Tui... tui trông buồn cười lắm hả? - Nó hỏi.

Thằng Tí phì cười, tiếng gió rít qua kẽ răng sún:

- Ừ, y như con trâu đầm bùn.

Cả bốn đứa cùng bật cười. Tiếng cười vang lên giữa buổi chiều tà, xóa tan đi khoảng cách vô hình giữa "dân quê" và "dân phố".

Hóa ra, để bắt nạt một thiên thần, cách tốt nhất không phải là dùng sâu róm hay bùn đất. Cách tốt nhất là biến mình thành những kẻ ngốc nghếch để làm thiên thần cười.

Chiều hôm đó, có một đám diễu hành kỳ lạ đi dọc bờ đê về nhà bà Ba: Một cô bé váy vàng lấm lem bùn đất đi giữa, hai thằng con trai mặt mày hối lỗi đi hai bên, và một con nhỏ tóc bím đi sau cùng, vừa đi vừa lắc đầu ngán ngẩm nhưng miệng vẫn tủm tỉm cười.

Và đó là cách mà Tiểu Mai chính thức gia nhập vào băng nhóm "quái đản" của chúng tôi, bắt đầu những ngày tháng rực rỡ nhất của mùa hè năm ấy.