Nếu có một thứ gì đó mỏng manh hơn cả cánh chuồn chuồn nhưng lại chở nặng ước mơ hơn cả những con tàu viễn dương, thì đó chính là cánh diều giấy.

Chúng tôi đã gửi gắm cả mùa hè của mình vào một sợi dây gai nhỏ xíu, để rồi học được bài học đầu tiên về sự buông tay.

Những ngày tháng Bảy, gió nồm nam thổi lồng lộng như muốn bốc cả cái làng tôi bay lên trời. Đó là mùa của những cánh diều.

Con diều của nhóm "Xí Muội" không phải là loại diều xanh đỏ tím vàng mua ở tiệm tạp hóa, có in hình siêu nhân hay công chúa Elsa. Nó là một kiệt tác "thủ công nghiệp" do chính tay kỹ sư trưởng Tí sún thiết kế và thi công.

Nguyên liệu gồm: Nan tre được vót từ cái rổ hỏng của mẹ tôi, giấy được xé ra từ quyển vở Toán cũ của thằng Tí - nó bảo hy sinh tri thức cho nghệ thuật, và hồ dán là một bát cơm nguội nghiền nát.

- Trông nó... hơi giống con cá đuối bị xe cán. - Tiểu Mai nhận xét một cách thật thà khi nhìn thấy "tác phẩm" méo mó đang nằm phơi nắng.

- Đừng nhìn hình thức! - Tí gạt phắt. - Quan trọng là khí động học. Tao đã tính toán kỹ rồi, con này bay lên là chạm tới mông Ngọc Hoàng luôn.

Chúng tôi đặt tên cho nó là "Phượng Hoàng Lửa" dù nó trắng bệch màu giấy vở và lốm đốm vết cơm khô.

Chiều hôm đó, trên triền đê cỏ may mọc đầy, bốn đứa trẻ hì hục thả diều.

Gió to. Tí cầm cuộn dây gai, tôi cầm con diều chạy bán sống bán chết ngược chiều gió.

- Thả ra! - Tí hét lên.

Tôi buông tay. Con "Phượng Hoàng Lửa" chao đảo, lắc lư như người say rượu, rồi bất ngờ vút lên. Gió tóm lấy nó, đẩy nó bay cao, cao mãi. Sợi dây gai căng ra, rung bần bật trong tay thằng Tí, phát ra tiếng vo vo như tiếng đàn.

- Bay rồi! Bay rồi! - Tiểu Mai nhảy cẫng lên, vỗ tay reo hò.

Cánh diều bé xíu in lên nền trời xanh thẳm, trông cô độc mà kiêu hãnh lạ thường. Nó là thứ duy nhất kết nối đôi chân lấm lem bùn đất của chúng tôi với bầu trời cao rộng kia.

- Cho tớ cầm thử đi! - Tiểu Mai nài nỉ.

Tí giao cuộn dây cho Mai. Cô bé cầm sợi dây bằng cả hai tay, mắt ngước lên không trung, miệng cười rạng rỡ. Gió thổi tung mái tóc dài của nó, thổi bay cả những nỗi buồn vẩn vơ của cô tiểu thư thành phố.

- Ước gì tớ có thể bay lên đó nhỉ? - Mai nói, giọng mơ màng. - Ở trên đó chắc không ai cãi nhau, không ai buồn phiền.

- Tao ước tao làm phi công! - Tí hét to át tiếng gió. - Tao sẽ lái máy bay chở tụi bây đi vòng quanh thế giới!

- Tao ước làm cô giáo! - Duyên nói.

- Tao ước... - Tôi chưa kịp nói hết câu ước của mình, thì một sự cố xảy ra.

Gió đột ngột đổi chiều, giật mạnh một cái. Một cơn gió quái ác, mạnh như một bàn tay vô hình khổng lồ vung xuống.

PỰT!

Âm thanh khô khốc vang lên, sắc lẹm cứa vào tim bốn đứa trẻ.

Sợi dây gai đứt lìa.

Con diều mất phương hướng, loạng choạng giữa không trung như con chim trúng đạn. Nó lộn nhào mấy vòng, rồi bị gió cuốn phăng đi, trôi dạt về phía ngôi đình làng cổ kính nằm uy nghi giữa đồng.

- Không!!! - Tí hét lên, lao theo sợi dây đứt.

Cả bốn đứa chạy thục mạng đuổi theo cái chấm trắng đang rơi tự do kia. Chúng tôi chạy băng qua ruộng lúa, băng qua con mương cạn, mắt không rời con diều.

Nhưng chúng tôi chậm chân hơn gió.

Con "Phượng Hoàng Lửa" từ từ hạ cánh, và định mệnh thay, nó không rơi xuống sân đình rộng rãi, mà mắc kẹt ngay trên mái ngói âm dương rêu phong của đình làng.

Nó nằm vắt vẻo trên đuôi con rồng đá uốn lượn ở đầu đao, cao chót vót, xa vời vợi.

Chúng tôi đứng dưới sân đình, ngửa cổ nhìn lên. Mái đình cong vút, uy nghiêm. Con diều giấy rách nát nằm đó, im lìm, bất động. Sợi dây đứt buông thõng xuống nhưng vẫn lửng lơ, không cách nào với tới được.

- Làm sao bây giờ? - Duyên hỏi, giọng chực khóc. - Công sức của tụi mình...

Tí sún đi quanh cột đình, ngó nghiêng tìm cách leo lên. Nhưng cột đình to, trơn tuột. Mà cho dù có leo được, thì việc trèo lên mái đình thiêng liêng để lấy một con diều giấy là điều cấm kỵ. Ông Từ giữ đình mà thấy thì có nước "no đòn".

- Thôi bỏ đi Tí. - Tôi can ngăn khi thấy nó định bám vào cây đại cổ thụ. - Ngã gãy cổ đấy.

Tiểu Mai đứng lặng im, đôi mắt buồn rười rượi dán chặt vào con diều. Nắng chiều bắt đầu tắt. Hoàng hôn buông xuống một màu tím sẫm, buồn man mác. Trên nền trời nhập nhoạng tối ấy, con diều trắng mắc kẹt trên mái ngói đen trông như một vết sẹo của bầu trời.

- Nó kẹt ở đó mãi mãi sao? - Mai hỏi khẽ.

- Ừ. - Tí thở dài, buông thõng hai tay bất lực. - Mưa xuống là nó nát thôi.

Không gian chìm vào im lặng. Tiếng chuông chùa xa xa vọng lại, chậm rãi và buồn tênh.

Đó là lần đầu tiên chúng tôi nếm trải cảm giác bất lực. Có những thứ tuột khỏi tay, dù ta có chạy nhanh đến mấy, cố gắng đến mấy, cũng không thể nào lấy lại được. Ước mơ bay cao bỗng chốc bị giam cầm trên những viên ngói lạnh lẽo.

Nhưng rồi, tôi nói, như để an ủi chính mình và bạn bè:

- Kệ nó đi. Nó nằm ở đó cũng đẹp mà. Nó sẽ ở đó ngắm nhìn cả làng mình. Nó là lá cờ của tụi mình đấy.

Tiểu Mai quay sang nhìn tôi, rồi nhìn con diều lần cuối. Nó mỉm cười nhẹ:

- Ừ nhỉ. Ít ra nó cũng đã được bay rất cao.

Chúng tôi ra về khi trời tối hẳn. Không ai nói với ai câu nào, nhưng trong lòng đứa nào cũng mang một nỗi tiếc nuối ngẩn ngơ.

Nhiều năm sau này, mỗi khi có dịp đi ngang qua đình làng, tôi vẫn theo thói quen ngước mắt nhìn lên mái ngói cong vút ấy. Con diều giấy dĩ nhiên đã tan biến vào hư vô từ lâu, chẳng còn lại một dấu vết.

Nhưng kỳ lạ thay, trong ký ức của tôi, nó vẫn nằm đó. Vẫn trắng toát, vẫn phấp phới, mắc kẹt giữa hiện thực và mộng mơ, nhắc nhở tôi về một buổi chiều gió lộng, khi bốn đứa trẻ đứng dưới sân đình, học cách chấp nhận rằng không phải cánh diều nào đứt dây cũng có thể tìm lại được.

Và có lẽ, những ước mơ đẹp nhất là những ước mơ còn dang dở, mắc kẹt đâu đó trên mái nhà của tuổi thơ.

Sau nỗi buồn man mác của cánh diều mắc cạn, ông trời dường như cũng muốn an ủi lũ trẻ chúng tôi bằng một món quà đặc biệt. Món quà ấy ồn ào, ướt át nhưng lại mang đến niềm vui vỡ òa mà không thứ đồ chơi đắt tiền nào sánh được.

Hãy xắn quần lên cao, đội cái nón lá rách và bước vào cơn mưa mùa hạ.

Cơn mưa ập đến sau ba ngày nắng nóng nung người.

Đầu tiên là bầu trời đang xanh ngắt bỗng dưng sầm lại như ai đó vừa đổ cả lọ mực tàu lên. Gió từ đâu thổi tới, cuốn bụi mù mịt, làm mấy tàu lá chuối quật vào nhau phần phật như tiếng vỗ tay tán thưởng của người khổng lồ. Rồi những hạt mưa đầu tiên rơi xuống.

Lộp độp... Lộp độp...

Những hạt mưa to như hạt ngô ném xuống mái tôn, ném xuống mặt sân gạch đang hầm hập nóng, bốc lên một mùi hơi đất ngai ngái - cái mùi vị đặc trưng mà chỉ những ai sống ở quê mới thấu hiểu và nhung nhớ.

- Mưa rồi! Mưa rồi tụi bay ơi!

Thằng Tí sún hét lên, lao ra khỏi nhà như một quả tên lửa, trên người chỉ mặc độc cái quần đùi. Nó nhảy cẫng lên giữa sân, ngửa mặt hứng lấy những gáo nước mát lạnh từ trời cao trút xuống.

Tôi, Duyên và Tiểu Mai lúc này đang chơi ở hiên nhà tôi cũng không kìm được sự phấn khích. Quy tắc "không được tắm mưa kẻo cảm lạnh" của người lớn lập tức bị quăng ra sau gáo dừa. Chúng tôi lao ra sân, hòa vào màn nước trắng xóa.

Tiểu Mai ban đầu còn e dè, lấy tay che đầu. Nhưng khi thấy Duyên và tôi đang nhảy múa quay cuồng, tạt nước vào nhau cười nắc nẻ, cô tiểu thư thành phố cũng buông tay xuống. Lần đầu tiên, nó để mặc cho mưa làm ướt sũng bộ váy đẹp, tóc bết vào trán. Nó hét lên, tiếng hét trong veo hòa vào tiếng sấm ì ầm.

Nhưng tắm mưa thôi thì thường quá. Với bộ não của "tướng quân" Tí sún, cơn mưa này là cơ hội ngàn năm có một để thực hiện giấc mơ hàng hải.

- Nước ngập sân bóng rồi! - Tí chỉ tay ra bãi đất trống trước đình làng, giờ đã biến thành một cái hồ mênh mông nước đục ngầu. - Tụi mình phải đóng tàu! Phải ra khơi!

- Lấy gì đóng? - Tôi hỏi, vuốt nước mưa trên mặt.

- Cây chuối!

Thế là, dưới cơn mưa tầm tã, bốn đứa trẻ hì hục kéo nhau ra sau vườn nhà thằng Tí. Nạn nhân là ba cây chuối tây vừa mới trổ buồng nhưng bị gió quật đổ nghiêng ngả.

Tí dùng con dao phay của bố nó, chặt phập, phập dứt khoát. Ba thân chuối to như bắp đùi người lớn được đốn hạ, chặt hết lá, trơ ra cái thân trắng bệch, trơn tuột.

Chúng tôi dùng những thanh tre nhọn xiên ngang qua thân chuối để kết chúng lại với nhau. Vì không có dây thừng, Duyên nhanh trí tháo luôn... sợi dây chun quần của nó, loại dây chun dự phòng nó hay mang theo để chơi nhảy dây để buộc gia cố.

Sau mười lăm phút hì hục, kiệt tác "Chiến hạm Xí Muội" ra đời.

Nó trông... thảm hại hết chỗ nói. Ba thân chuối cong queo, to nhỏ không đều, được ghép lại một cách nham nhở. Nhưng trong mắt chúng tôi lúc ấy, nó oai phong lẫm liệt chẳng kém gì tàu Titanic. Tất nhiên là trước khi chìm.

- Hạ thủy! - Tí hô to.

Chúng tôi ì ạch khiêng cái bè ra "biển lớn" - tức là cái sân bóng ngập nước sâu đến đầu gối.

Cái bè nổi lềnh bềnh. Tí nhảy lên trước, đứng chễm chệ ở mũi bè, tay cầm một cây sào tre dài.

- Mời các hành khách lên tàu! Hôm nay thuyền trưởng Tí sẽ đưa mọi người đi khám phá Đại Tây Dương!

Tôi trèo lên, cái bè chòng chành muốn lật. Duyên và Tiểu Mai rón rén ngồi xuống phía sau, bám chặt vào thân chuối trơn nhẫy.

- Ngồi im nhé! Cấm rung lắc! - Tí ra lệnh.

Nó chống sào. Cái bè từ từ trôi đi giữa màn mưa trắng xóa. Cảm giác ngồi trên mấy thân cây chuối bập bềnh, nước mấp mé mông, xung quanh là sóng nước do gió thổi cuộn trào thật là phiêu lưu.

Chúng tôi tưởng tượng mình là những nhà thám hiểm đang vượt qua bão tố. Mấy bụi cỏ gà ngập nước trở thành "đảo hoang", mấy con cóc đang bơi lóp ngóp trở thành "quái vật biển".

- Thuyền trưởng! Phía trước có đá ngầm! - Duyên hét lên, chỉ vào hòn đá tảng kê cột gôn bóng đá.

- Bẻ lái! Bẻ lái sang trái! - Tí gào lên, ra sức chống sào.

Cái bè quay ngoắt sang trái, lướt qua hòn đá trong gang tấc. Cả bọn thở phào, rồi lại hò reo phấn khích.

Tiểu Mai, cô bé vốn sợ bẩn, giờ đây đang ngồi bệt trên thân chuối đầy nhựa, chân thả thõng xuống nước bùn ngầu đục. Mặt nó rạng rỡ, miệng cười tươi hết cỡ, để lộ lúm đồng tiền sâu hoắm.

- Vui quá! Tớ chưa bao giờ được đi tàu chuối thế này! Ở thành phố toàn đi thiên nga đạp vịt thôi, chán òm!

- Thiên nga đạp vịt là đồ dỏm! - Tí phán xanh rờn. - Bè chuối mới là đẳng cấp dân chơi!

Nhưng niềm vui ngắn chẳng tày gang. Khi "chiến hạm" đang lướt băng băng ra giữa "đại dương", thì tai họa ập đến.

Thằng Tí, trong cơn cao hứng muốn thể hiện uy quyền của thuyền trưởng, đã giơ cao cây sào và nhún nhảy quá mạnh.

- Tiến lên! Chinh phục thế giới!

RẮC!

Sợi dây chun nhảy dây của Duyên - thứ duy nhất giữ ba thân chuối lại với nhau - không chịu nổi sức nặng của bốn đứa và cú nhún của Tí. Nó đứt phựt.

Chiếc bè vĩ đại tan rã ngay tức khắc. Ba thân chuối tách ra làm ba hướng.

- Á á á!!!

Tiếng hét thất thanh vang lên. Bốn đứa chúng tôi mất thăng bằng, ngã lộn cổ xuống nước.

ÙM! ÙM! ÙM!

Nước bắn tung tóe. Chúng tôi ngụp lặn trong vũng nước đục ngầu pha lẫn bùn đất và phân trâu - hy vọng là không có nhiều lắm.

Tôi lồm cồm bò dậy, vuốt mặt, mồm ngậm đầy nước bùn. Nhìn sang bên cạnh, thằng Tí đang "chổng mông" lên trời, đầu cắm xuống bùn. Con Duyên thì tóc tai rũ rượi như ma da.

Còn Tiểu Mai?

Tôi hoảng hốt nhìn quanh. Con nhỏ thành phố đâu rồi? Lỡ nó uống nước bẩn đau bụng thì sao?

Kia rồi. Tiểu Mai đang ngồi bệt giữa vũng nước, toàn thân ướt sũng, mặt mũi lấm lem bùn đất y hệt con bé Lọ Lem. Nó đang nhìn trân trân vào bộ váy hồng giờ đã chuyển sang màu nâu đất.

Tôi nín thở chờ đợi tiếng khóc.

Nhưng không. Tiểu Mai bốc một nắm bùn, ném toẹt vào người thằng Tí.

- Chết này thuyền trưởng dỏm!

Tí sún ngớ người ra một giây, rồi cười phá lên, vốc nước tạt lại:

- Dám làm phản hả? Cho biết tay!

Thế là một cuộc "thủy chiến" bùng nổ ngay trên tàn tích của con tàu đắm. Bùn đất bay tứ tung. Tiếng cười, tiếng la hét vang động cả một góc làng, át cả tiếng mưa rơi.

Cơn mưa tạnh dần. Cầu vồng đôi rực rỡ hiện ra vắt ngang bầu trời, soi bóng xuống mặt nước loang lổ.

Chúng tôi lóp ngóp leo lên bờ, đứa nào đứa nấy run cầm cập, môi tím tái vì lạnh, nhưng trong lòng thì ấm sực một niềm vui kỳ lạ.

Tiểu Mai đứng vắt nước từ gấu váy, quay sang nhìn tôi, đôi mắt long lanh:

- Hôm nay... là ngày tuyệt nhất trần đời.

Tôi nhìn nó, rồi nhìn chiếc bè chuối đã tan tác trôi dạt mỗi nơi một mảnh. Tôi chợt nhận ra, sự "vĩ đại" không nằm ở độ lớn của con tàu, mà nằm ở tiếng cười giòn tan của những thủy thủ đoàn tí hon.

Mùa hè năm ấy, cơn mưa rào đã gột rửa đi lớp vỏ bọc xa cách cuối cùng, để lại bốn đứa trẻ run rẩy bên nhau, chia sẻ hơi ấm và một kỷ niệm lấm lem bùn đất mà mãi sau này, dù có đi tàu du lịch sang trọng đến đâu, tôi cũng không bao giờ tìm lại được cảm giác ấy.